Alfonso Suberbiola, Itsas Gela – Aula de Mar elkarteko bazkide sortzailea, 25 urteko itsasoaz, lanaz eta ofizioarekiko harrotasunaz mintzo da

Alfonso Suberbiola Pasai Donibanen jaio zen, itsasoaren eta mendiaren artean, eta txikitan baltsak eta txabolak egiten zituen, ez baitzegoen jostailurik. Gaur egun, 25 urte betetzen dituen Itsas Gela – Aula de Mar elkarteko bazkide sortzaileetako bat da, eta Izaskun Suberbiolaren aita, MATER Ontzi Museo Ekoaktiboko egungo zuzendariarena eta elkarteko presidentearena.

Elkartearen 25. urteurrena dela eta, eta Pasaiako lonjan dagoen Itsasoaren Oroimena / Memoria de la Mar erakusketa atzealde gisa harturik, berarekin eseri gara solasean. Haurtzaroko oroitzapenen, motozerrekin konpondutako ontzien eta apaindurarik gabeko zenbait egiaren artean, Alfonsok kontatzen digu nola hasi zen guzti hau.

Zerk bultzatu zintuen Itsas Gela sortzera?

Donibanen jaio nintzen, non itsasoa eta mendia genituen, eta itsasoa zen garrantzitsuena. Aitaren otzia porturatzen zenean, deskargatzen ikustera joaten nintzen: nire mundua zen. Jostailurik ez genuen; baltsak eta txabolak egiten genituen. Paradisu bat zen.

Ikasteak gutxi gustatzen zitzaidan, baina itsasoaren historia beti maitatu dut. Eskolan Urdanetaz eta hemen izan genituen marinelez entzuten zen, eta neure buruari galdetzen nion zergatik ez ziren gehiago ezagutzen. Francoren garaian ez zegoen ondo haietaz hitz egitea, eta demokraziarekin ere ez ziren argitara atera. Batzuk aipatu ere ez ziren egiten, Koroari zerbitzatu zioten-eta. Zer astakeria! pentsatzen nuen nik. Onenak gara, nongoak diren eta nori zerbitzatu dioten kontuan hartu gabe. Niri ere gustatuko zitzaidan Blas de Lezo Donibanekoa izatea, baina San Pedrokoa zen. (Barre egiten du). Lehen mailako jokalariak izan baditugu, ez diegu hirugarren mailako bat erakutsiko.

Horregatik sortu zen Itsas Gela: euskaldun guztiok itsasoan izan garena ezagutarazteko, mundu osoan ezagunak izan baikara gure balioengatik, gure baliagatik, gure trebetasunagatik… Funtsezkoa iruditzen zitzaigun balio horiek batez ere gazteei transmititzea, baina baita herriari berari ere: gure sustraiez eta gure itsasoaz harro sentitzen jarrai genezan, harekin gozatzen eta hura maitatzen jarraitzeaz gain, babesten eta zaintzen ere bai.

Zein izan da MATERri eta Itsas Gelari lotuta bizi izan duzun unerik hunkigarriena?

Orain da niretzat unerik hunkigarriena. Zeren eta pasatu duguna kontatuko banizu… MATER konpontzeak bi motozerra, lau ezpata eta zenbat kate ez dakit zenbat kostatu zitzaizkidan. Lan izugarria izan zen, baina polita. Zenbat eta gehiago kostatu, orduan eta gehiago baloratzen da, eta gaur dagoen bezala ikusteak txundituta uzten nau.

Nola bizi izan duzu proiektuaren garapena?

Dena belaontzi bat eraikitzeko ametsarekin hasi zen, eta, lan handiaren ondoren, Turkiatik goleta bat ekartzean amaitu zen. Gero MATER agertu zen: bere jabeek ontzi berri bat eraikitzeko diru-laguntza zuten, eta zaharra desegin edo irabazi asmorik gabeko elkarte bati eman behar zioten. Biak geratu genituen. Geroago, parte hartu zuen Donibaneko jendearen zati batek belaontzia beste gauza batzuetarako erabili nahi izan zuen, eta guk MATER geratu genuen.

Nik proiektua Izaskuni mesede bat egiteko asmoz hasi nuen, irteera bat izan zezan, eta mesedea niri egin dit. Eta politena zera da: zer ilusiorekin egiten duzuen, eta gainera gustura zaudetela. Nik enpresak izan ditut eta badakit zer den hilabete amaierara iristea; garrantzitsuena hau jarraitzea da.

«Izaskuni mesede bat egiteko hasi nintzen, irteera bat izan zezan, eta mesedea niri egin dit.»

Uste duzu gaur egun hasierako helburua betetzen ari dela? Zertan dago aldea?

Nire ideia gure historia ezagutaraztea zen, eta hori mantentzen da, nahiz eta ekologiaz nik ez nekien ezer. Orain egiten duzuena ez da nire ideia, baina bikaina da: gaurko haurrak dira etorkizuna, eta ikusi eta jakiten badute, zaintzea normala irudituko zaie. Helduei gehiago kostatzen zaigu aldatzea, gure ohituretara egina baikaude; nire bilobek txikitatik bizi dute dagoeneko. Etorkizuna haiena da, eta protagonista bihurtzea da gakoa.

Kezkatzen nauena zera da: gaur etorri garenon ahalegina eta ofizioarekiko harrotasuna ez dutela balio. Hemen jaio garen lekuak egin gaitu garen bezalakoak: lur gutxirekin, jotzen zuen itsasora atera behar zen. Jaizkibelgo talaiatik balea bat ikusten zuten, baina Hondarribikoek ere ikusten zuten, eta lehenengo iristen zenak zuen arpoiatzeko eskubidea. Horrek izaera sortzen du. Eta bederatzietan egon behar bada, bederatzietan egoten da, ez bederatziak eta bostetan.

Halako ekimen bat kudeatzea ez da erraza izango. Gogoratzen duzu benetan zaila izan zen une bat?

Askotan. Zer egin nahi nuen erakundeko arduradun bati kontatu nionean, esan zidan: «Zu zoratuta zaude. Zu alderdi politikoren batekoa zara? Orduan, bakarrik bazaude, zaila duzu. Hau polita da, baina…». Eta nik erantzun nion: begira, sartuta nago, eta sartu naizen horretatik aurrera atera behar dut. Ez dakit nola aterako den, baina ez dut geldituko. Hiru hilabete eman nituen Turkian lagunekin, eta ezerk ez ninduen bidean utzi; hau ere ezin nuen utzi.

Eta zaila izaten jarraituko du. Erlijioaren arabera, jotzen badizute, beste masaila jartzen duzu; hemen hamalau aurpegi izan behar dituzu, alde guztietatik emango dizkizuten kolpeengatik.

Eskerrik asko, Alfonso.

Hau guztia nondik datorren kontatzeagatik, MATERren atzean dagoen lanagatik eta, hogeita bost urte geroago, proiektu hau oraindik ere ilusioz begiratzen duzulako. Eskerrak eman nahi dizkiegu, halaber, Itsas Gelatik igaro diren pertsona guztiei: hasieran lagundu zutenei, dena gehiago kostatzen zenean beren denbora, esku eta ideiak jarri zituztenei, eta gaur egun ere ontzian jarraitzen dutenei.

Itsasoa hor dago oraindik, eta baita gaurko gazteek hura ezagutu eta zaintzeko gogoa ere. Alfonsok ezagutarazi nahi zuena kontatzen jarraituko dugu, eta datorrena orain txikitatik ikasten ari direnek idatziko dute. Bidea badugu aurretik, eta berak ondo dioen bezala, gozatzera. Itsasoko beste hogeita bost urteren alde!